تعمیر هارد اکسترنال

بازنویسی تعمیر هارد اکسترنال: از خطاهای نرم‌افزاری تا جراحی تخصصی

هاردهای اکسترنال به دلیل ماهیت پرتابل و جابه‌جایی مداوم، در معرض آسیب‌های فیزیکی قرار دارند. به همین دلیل آمار بالایی از خرابی‌های سخت‌افزاری در هاردهای اکسترنال گزارش شده است که به بررسی و تعمیر تخصصی در مراکز معتبر نیاز دارد. خرابی‌های فیزیکی هارد اکسترنال عموما با نشانه‌هایی مانند عدم شناسایی در ویندوز، ارور درخواست فرمت، افت شدید سرعت هارد یا شنیده شدن صداهای غیرطبیعی همراه است. در این مقاله، مسیر تعمیر هارد اکسترنال را از خطاهای نرم‌افزاری تا جراحی تخصصی هارد اکسترنال را بررسی کرده و به شما کمک می‌کنیم تا بهترین تصمیم را با توجه به وضعیت قطعه خود بگیرید.

شایع‌ترین خرابی‌های فیزیکی در هارد اکسترنال

شایع‌ترین خرابی‌های فیزیکی در هارد اکسترنال

آسیب‌های سخت‌افزاری هارد اکسترنال معمولا به سه دسته اصلی تقسیم می‌شود:

• آسیب‌دیدگی و شکستگی سوکت و پورت USB
  در سری های جدید هارد اکسترنال که پورت مستقیما روی برد اصلی قرار دارد، شکستگی پورت صرفا با یک لحیم‌کاری ساده حل نمی‌شود. وارد شدن فشار به سوکت، مسیرهای ارتباطی برد را از بین برده که تعمیر آن به بررسی الکترونیکی نیاز دارد.
• ضربه خوردن هارد اکسترنال در حالت روشن
  وارد شدن ضربه به هارد، باعث گیر کردن هد روی پلاتر و ایجاد صدای تیک‌تیک یا تق‌تق می‌شود. توجه داشته باشید اتصال مجدد هارد به سیستم در این شرایط، باعث خراشیدگی پلاتر و از بین رفتن اطلاعات خواهد شد. به همین دلیل حتی برای باز کردن قاب و تعمیر هارد اکسترنال فقط باید توسط تجهیزات تخصصی و در محیط کلین روم انجام شود.

• نوسان برق در هاردهای اکسترنال رومیزی (Desktop)
  استفاده از آداپتورهای متفرقه یا نوسانات برق، باعث می‌شود قطعات محافظ روی برد درایو بسوزد و در نهایت هارد به طور کامل از کار بیفتد. این خرابی صرفا با خرید یک آداپتور جدید حل نشده و متخصصان با استفاده از ابزارهای پیشرفته هارد را تعمیر کنند.

لازم است بدانید که همیشه خرابی هارد اکسترنال به دلیل آسیب فیزیکی ایجاد نمی‌شود و ممکن است آسیب‌های نرم‌افزاری در خرابی هارد دخیل باشد. تشخیص درست این دو نوع خرابی اهمیت زیادی دارد، زیرا انتخاب روش مناسب برای تعمیر هارد اکسترنال، به شناسایی دقیق علت مشکل وابسته است. در ادامه، به بررسی خرابی‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری هارد خواهیم پرداخت. به همین دلیل نیاز است که این نشانه‌های این نوع خرابی را نیز بشناسید.

اختلالات نرم‌افزاری در هارد اکسترنال

در اختلالات نرم‌افزاری هارد اکسترنال، هارد نشانه‌های مانند صدای غیرطبیعی تولید نمی‌کند و از نظر سخت‌افزاری سالم است. اما ساختار نرم‌افزاری آن آسیب‌دیده است.

• ارور Format Disk و RAW شدن هارد اکسترنال
  جدا کردن ناگهانی کابل بدون استفاده از گزینه Safely Remove، ممکن است ساختار فایل‌سیستم را مختل کند.  در این حالت، سیستم هارد اکسترنال را به عنوان یک فضای خام (RAW) شناسایی کرده و درخواست فرمت می‌دهد. تایید این ارور و فرمت کردن هارد، اطلاعات را پاک و دسترسی به فایل‌ها را قطع خواهد کرد.

• کند شدن شدید هارد و فریز شدن ویندوز هنگام اتصال USB
  گاهی سیستم عامل تلاش می‌کند تا سکتورهای آسیب‌دیده را بخواند اما باعث می‌شود که سیستم بسیار کند عمل کند. توجه داشته باشید که تا زمان جدا کردن کابل، محیط ویندوز به حالت عادی برنمی‌گردد. 

• ویروسی شدن و مخفی شدن اطلاعات در هاردهای پرتابل
  اتصال مداوم هاردهای پرتابل به سیستم‌های مختلف، احتمال ویروسی شدن اطلاعات را افزایش می‌دهد. ویروس و بدافزارها معمولا فایل‌های اصلی را مخفی کرده و اطلاعات را به میانبر (Shortcut) تبدیل می‌کنند. کلیک روی این میانبرها فایل‌ها را نمایش نمی‌دهد و تنها باعث اجرای کد مخرب و انتشار آن در سیستم خواهد شد.

 
گاهی اوقات تشخیص دقیق نوع خرابی هارد اکسترنال تنها بر اساس علائم ظاهری امکان‌پذیر نیست و حتی ممکن است هارد هیچ نشانه مشخصی از خرابی نشان ندهد. در برخی موارد نیز خرابی‌های سخت‌افزاری و نرم‌افزاری به‌صورت هم‌زمان در هارد ایجاد شده و تشخیص علت اصلی مشکل را دشوارتر می‌کنند.
در صورتی که درباره نوع خرابی هارد خود اطمینان ندارید، می‌توانید از خدمات بررسی تخصصی و رایگان مرکز تعمیر هارد استفاده کنید تا وضعیت هارد و علت بروز مشکل، پیش از هرگونه اقدام برای تعمیر هارد اکسترنال، به‌صورت دقیق بررسی شود. 

پنهان شدن خرابی فیزیکی پشت خطاهای سیستمی 

بسیاری از خطایی که در محیط ویندوز مشاهده می‌کنید، صرفا یک اختلال سیستمی ساده نیستند و مستقیما به وضعیت سخت‌افزار ارتباط دارند.

• بدسکتور فیزیکی؛ دلیل اصلی پیام‌های خطای ویندوز
  بدسکتورهای فیزیکی روی صفحات داخلی هارد در اثر استهلاک یا ضربه به وجود آمده‌اند. زمانی که سیستم عامل تلاش می‌کند فایل‌ها را از این بخش‌های آسیب‌دیده بخواند اما در آن موفق نمی‌شود، واکنش خود را به شکل خطاهای سیستمی، قفل شدن ویندوز یا درخواست فرمت نشان می‌دهد.
• عواقب استفاده از نرم‌افزار برای تعمیر هارد اکسترنال ضربه‌خورده
  اجرای نرم‌افزارهای اسکن یا ترمیم در هاردی که در اثر ضربه آسیب دیده است، باعث وارد شدن فشار مداوم به هارد می‌شود چرا که این برنامه تلاش می‌کند اطلاعات را از بخش‌های آسیب‌دیده بخواند. این فشار مضاعف باعث کشیده شدن بیشتر هد روی پلاتر و ایجاد خراشیدگی روی آن‌ها خواهد شد.

در خطاهای نرم‌افزاری، قطعات داخلی هارد اکسترنال کاملا سالم هستند و هیچ نیازی به باز کردن قاب فیزیکی نیست. از سوی دیگر، اگر خرابی سخت‌افزاری باشد، دستکاری درایو در محیط غیر تخصصی به‌شدت پرخطر است. با این حال، بسیاری از کاربران هنگام قطع شدن دسترسی، تصمیمات متفاوتی می‌گیرند. 

خطرات باز کردن قاب هارد اکسترنال در محیط نامناسب

بسیاری از افراد هنگام عدم شناسایی هارد اکسترنال، تصمیم می‌گیرند قاب پلاستیکی آن را باز کنند تا قطعه مستقیما توسط سیستم خوانده شود. این اقدام، چالش‌های سخت‌افزاری پیش‌بینی‌نشده‌ای به همراه دارد:

• هماهنگ بودن پورت USB با برد هارد اکسترنال
  در بسیاری از هاردهای اکسترنال، پورت USB مستقیما روی برد اصلی لحیم شده و پورت استاندارد SATA به طور کامل از طراحی حذف شده است. باز کردن قاب در این نوع هارد، هیچ امکانی برای اتصال مستقیم قطعه به سیستم فراهم نمی‌کند و دستکاری آن صرفا باعث آسیب فیزیکی به برد اصلی می‌شود.
• مشکل عدم نمایش اطلاعات به دلیل رمزنگاری (Encryption)
  برخی از برندها، قطعه‌ای الکترونیکی به نام چیپ برای کدگذاری فایل‌ها  روی برد هارد اکسترنال قرار می‌دهند. اگر کاربر درایو را از قاب خارج کرده و مستقیما به سیستم متصل کند، ویندوز به دلیل حذف شدن این قطعه واسط قادر به خواندن پارتیشن‌ها نبوده و فضای ذخیره‌سازی را به صورت خام یا تخصیص‌نیافته (Unallocated) نمایش می‌دهد.
• باز کردن درپوش فلزی و نشستن ذرات معلق روی پلاتر
  برخی افراد پس از باز کردن قاب پلاستیکی، درپوش فلزی خود درایو را نیز باز می‌کنند. توجه داشته باشید که  فاصله بین هد با پلاتر در حد چند نانومتر است. باز کردن این درپوش خارج کلین روم باعث ورود ذرات میکروسکوپی گرد و غبار به داخل محفظه می‌شود. با استارت مجدد قطعه، کشیده شدن هد روی این ذرات باعث ایجاد بدسکتور در پلاتر هارد خواهد شد.

تفاوت روند تعمیر هارد اکسترنال در برندهای پرفروش

پیچیدگی‌هایی مانند یکپارچگی سوکت با برد و استفاده از قفل‌های سخت‌افزاری، به روشنی نشان می‌دهد که هاردهای اکسترنال ساختاری یکسان ندارند. ساختار قطعات داخلی در هر شرکت سازنده متفاوت است. به همین دلیل مسیر بررسی و تعمیر خرابی هارد اکسترنال در هر برند کاملا متمایز از یکدیگر پیش خواهد رفت.

• تعمیر هارد اکسترنال وسترن دیجیتال (WD)؛ چالش بردهای یکپارچه و قفل‌های شرکتی
  برند وسترن دیجیتال در بسیاری از مدل‌های هارد اکسترنال خود، پورت USB را مستقیما روی برد اصلی طراحی کرده است. علاوه بر این، استفاده از قفل‌های سخت‌افزاری روی برد هارد، روند تعمیر هارد اکسترنال را پیچیده می‌کند. خرابی هارد در چنین شرایطی صرفا با تعویض هارد برطرف نشده و بسته به مدل هارد لازم است که چیپ اصلی از برد جدا شده و روی برد جایگزین نصب شود.
• تعمیر هارد اکسترنال سیگیت (Seagate)؛ مشکلات فریم‌ور (Firmware) و خرابی موتور
  هاردهای سیگیت ساختار متفاوتی دارند. در بیشتر این مدل‌ها پورت USB مستقیما روی برد اصلی قرار ندارد، بلکه اتصال از طریق یک رابط مجزا انجام می‌شود. خرابی‌های رایج این برند شامل اختلال در فریم‌ور (نرم‌افزار پایه) و موتور هارد است که تعمیر آن به تجهیزات و روش‌های تخصصی نیاز دارد.
• تعمیر هارد اکسترنال توشیبا (Toshiba)؛ حساسیت سوکت‌های تبدیل و خرابی برد
  توشیبا نیز مشابه وسترن دیجیتال در مدل‌های جدید خود از بردهای یکپارچه استفاده کرده است. نقطه ضعف اصلی این برند، حساسیت بالا در برابر نوسان برق است که آسیب به مدارهای الکترونیکی می‌تواند باعث خاموشی کامل هارد شود.
• تعمیر هارد اکسترنال ای‌دیتا (ADATA)؛ چرا هاردهای ضد ضربه هم خراب می‌شوند؟
  یک اشتباه رایج درباره برند ای‌دیتا، تاکید بیش از حد روی کلمه ضدضربه است. در حالی که قاب‌های مقاوم و سیلیکونی تنها شدت ضربه را کاهش می‌دهد، اما قطعات مکانیکی داخل آن‌ها همچنان در برابر ضربه و تکان‌های شدید هنگام کار آسیب‌پذیر هستند.
• تعمیر هارد اکسترنال سیلیکون پاور (Silicon Power)؛ تاثیر قاب‌های سیلیکونی بر داغ شدن هارد
  روکش‌های ضخیم پلاستیکی و سیلیکونی، با وجود محافظت فیزیکی نسبی، مانع از دفع حرارت در این برند می‌شود. کارکرد طولانی‌مدت و بالا رفتن دما، استهلاک قطعات داخلی را افزایش داده و طی زمان به آسیب‌های فیزیکی منجر خواهد شد.

تنوع ساختاری در برندهای مختلف نشان می‌دهد که نرم‌افزارهای عمومی برای برطرف کردن خرابی‌های فیزیکی  هارد کارآمد نیستند. عبور از قفل‌های شرکتی و بررسی قطعات داخلی، به تجهیزات سخت‌افزاری مشخصی وابسته است که تنها در صورت مراجعه به مراکز تخصصی روند تعمیر هارد اکسترنال به درستی پیش خواهد رفت.

روند بررسی و تعمیر هارد اکسترنال در مرکز تعمیر هارد 

پس از پذیرش هارد اکسترنال در مرکز تعمیر هارد ابتدا قطعه به صورت رایگان مورد تست و بررسی کارشنان قرار می‌گیرد تا نوع خرابی (سخت‌افزاری یا نرم‌افزاری) تشخیص داده شود. 

در مواردی که با خطاهای فریم‌ور، قفل‌های شرکتی یا شناسایی نشدن هارد اکسترنال روبه‌رو هستیم، درایو به دستگاه تخصصی PC3000 متصل می‌شود. تجهیزات تخصصی، امکان دسترسی به تنظیمات و فریم‌ور هارد را فراهم می‌کند تا برخی خرابی‌های فریم‌ور بدون وارد کردن فشار به قطعات مکانیکی هارد برطرف شود.

از سوی دیگر، اگر هارد بر اثر ضربه آسیب دیده باشد و صداهای غیرطبیعی تولید کند، ابتدا باید خرابی مکانیکی هارد برطرف شود. در این شرایط، متخصصان مرکز تعمیر هارد به‌جای اتصال مستقیم هارد به تجهیزات سخت‌افزاری از روش‌های تخصصی دیگری برای تعمیر استفاده می‌کند. برای تعمیر هارد اکسترنال ابتدا قاب آن منحصرا در کلین روم کلاس 100 باز می‌شود. این محیط فاقد گرد و غبار  بوده و تکنسین می‌تواند بدون خطر آسیب به اطلاعات و هارد، وضعیت فیزیکی هد و موتور را ارزیابی کند. 

اقدامات شتاب‌زده مانند اتصال هارد به سیستم‌های مختلف یا اجرای نرم‌افزارهای تعمیر  رایگان، خرابی هارد را گسترش می‌دهد. اگر هارد اکسترنال شما شناسایی نمی‌شود، درخواست فرمت می‌دهد یا صداهای غیرطبیعی دارد، در اولین قدم آن را از سیستم جدا کنید. سپس می‌توانید برای بررسی دقیق وضعیت سخت‌افزاری قطعه خود، از طریق راه‌های ارتباطی زیر مشکل هارد را با کارشناسان ما مطرح کنید. 

سوالات متداول

• در صورتی که برد تبدیل دارای چیپ رمزنگاری (Encryption) به طور کامل بسوزد، آیا اطلاعات برای همیشه از بین می‌رود؟
  خیر. در مراکز تخصصی با استفاده از تجهیزاتی مانند PC3000 و خواندن کدهای رام (ROM)، امکان دور زدن رمزهای سخت‌افزاری وجود دارد که در نتیجه می‌توان حتی در صورت سوختگی برد، اطلاعات ریکاوری شوند.

• آیا بررسی تخصصی هارد اکسترنال در مرکز تعمیر باعث باطل شدن گارانتی می‌شود؟
  بله. باز کردن قاب هارد برای تعمیر، گارانتی آن را باطل می‌کند. با این حال، باید توجه داشت که گارانتی معمولا فقط خود سخت‌افزار را پوشش می‌دهد و شرکت گارانتی‌کننده مسئولیتی در قبال اطلاعات ذخیره‌شده روی هارد ندارد. بنابراین، اگر هارد تحت گارانتی تعمیر شود، شرکت گارانتی‌کننده فایل‌های شما را ریکاوری نخواهد کرد.
• اگر هارد اکسترنال صدای تق‌تق ندهد اما یک صدای بوق ضعیف (Beep) تولید کند، مشکل سخت‌افزاری است؟
  صدای بوق ضعیف معمولا نشان‌دهنده گیر کردن بازوی هد روی پلاتر یا قفل شدن موتور است. در این صورت، خرابیسخت‌افزاری برای هارد ایجاد شده که استفاده کردن از آن باعث خراشیدگی و ایجاد بدسکتور روی پلاتر می‌شود. در به همین دلیل نیاز است که هارد در محیط کلین روم و توسط متخصصان تعمیر شود.